Podziały plemienne Apaczów oraz Indian w ogóle sprawiały białym przybyszom niemały kłopot. Amerykanie, przyzwyczajeni do władzy centralnej i struktur pionowych, szukali podobnej organizacji wśród indiańskich plemion, co było nieporozumieniem. W organizacji społecznej Indian przeważały bowiem struktury poziome. Plemiona dzieliły się na grupy, a te na autonomiczne podgrupy, z których każda mogła mieć swojego wodza i podejmować niezależne decyzje. W literaturze poświęconej Apaczom panuje spory bałagan w nazewnictwie: do tych samych grup stosuje się różne nazwy, bywa, że je się myli, co zresztą Amerykanom i Meksykanom XIX w. zdarzało się często. Podziały Apaczów Chiricahua objaśnia w sposób niezwykle jasny i dokładny Edwin Sweeney w biografii Cochise'a, która jest przykładem znakomitego rzemiosła pod niejednym względem. 

***

Apacze byli ludem nomadów i wojowników żyjącym na Południowym Zachodzie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych. Osiedlali się najchętniej w niedostępnych górach, lecz dawali sobie doskonale radę na terenach pustynnych. Ich przodkowie przywędrowali na te ziemie w XV, bądź w XVI wieku z doliny rzeki Mackenzie w zachodniej Kanadzie. 

Kaktusy saguaro w południowo-wschodniej Arizonie

Ich język należy do rodziny atapaskańskiej, która obejmowała trzy strefy geograficzne: północną, wybrzeże Pacyfiku i południową. Apacze, to atapaskańska grupa południowa.

Nazwa Apacze pochodzi prawdopodobnie od słowa Indian Zuni "apachu" znaczącego "wrogowie". Sami Apacze określali siebie mianem Nee (czytaj "ine", Apacze Zachodni), Nde, (czytaj "inde", Apacze Chiricahua i Mescalero), T'nde (czytaj "tinde", Apacze Lipan), co znaczy "ludzie". Ten podział na nas "ludzi" i obcych, czyli "wrogów", charakterystyczny był dla większości plemion indiańskich.

Lud Atapasków dzielił się na siedem odłamów. Jicarilla, Lipan i Kiowa stanowiły odłamy wschodnie; Nawaho, Mescalero, Apacze Zachodni i Chiricahua, odłamy zachodnie.

W centrum naszej uwagi znajdują się Apacze Chiricahua. Nazwa Chiricahua pochodzi prawdopodobnie od słowa "chiguicagui", co w języku Indian Opata oznacza "góry dzikich indyków", i jest nazwą jednego z pasm górskich w południowo-wschodniej Arizonie.

Apacze Chiricahua zamieszkiwali południowe tereny dzisiejszej Arizony i Nowego Meksyku, a także północne krańce aktualnego Meksyku. Tak jak większość indiańskich społeczeństw nie mieli silnej organizacji plemiennej skupionej wokół jednego wodza. Podzieleni byli na cztery grupy, z których każda mogła mieć kilku przywódców. Rdzenne nazwy tych grup to Chihenni, Nedni, Chokoneni i Bedonkohe. Amerykanie i Meksykanie mieli na ich określenie własne nazwy, pochodzące od miejsc, w których te ludy najchętniej przebywały.

Grupy te połączone były solidnymi więzami kulturowymi i językowymi, co sprawiało, że uważały się za jeden lud. Żyły ze sobą na ogół w zgodzie, powiązane często przez małżeństwa. Ich członkowie składali sobie częste wizyty, uczestniczyli we wspólnych tańcach i obrzędach. Niemniej były to społeczności mocno rozdrobnione. Każda z tych czterech grup składała się z kilku grup lokalnych, a te z kolei dzieliły się na podgrupy zwane rodzinami rozszerzonymi. Rodzina rozszerzona spokrewniona była przez kobiety i liczyła ojca, matkę, ich niezamężne dzieci oraz rodziny ich zamężnych córek, które mieszkały w bliskim sąsiedztwie. Za czasów Cochise'a ich obozowiska, tzw. ranczerie, rozsiane były po całej Apaczerii, w dolinach licznych pasm górskich. Każda grupa lokalna, złożona z kilku rodzin rozszerzonych , miała swojego wodza.

Wyjątkowa rola Cochise'a w historii Apaczów Chiricahua polegała m. in. na tym, że uznawany on był za jedynego wodza przez wszystkie lokalne grupy Chokonenów. W tym samym czasie, Chihenni okazywali posłuszeństwo trzem różnym wodzom: Loco, Victorio i Nanie, natomiast Nedni dwóm: Natizie i Juhowi (czytaj: Ho). Silny w obrębie własnej grupy, Cochise potrafił narzucić swój autorytet innym wodzom Chiricahua i w latach 60., w okresie wojen z białymi, sprawował autentyczną władzę nad wszystkimi Chiricahuami.

Do góry