Opiekuńcze bóstwa Apaczów

Według wierzeń ludu Nde na początku istniała tylko duchowa energia. Wielka moc i nicość. Potem wyłoniły się równocześnie gwiazdy, planety, słońce, księżyc i ziemia, ale mity Apaczów nie opisują samego aktu stworzenia. Następnie na ziemi pojawiły się zwierzęta i potwory. W tych zamierzchłych czasach światło i mrok były ze sobą zmieszane i wszędzie panowała noc. O tym, jak światło zostało oddzielone od mroku, opowiada jedna z legend.

Ptaki i zwierzęta zamieszkujące ziemię tworzyły dwie antagonistyczne grupy, które kłóciły się między sobą, dokładnie tak jak kłócili się później Indianie. Ptaki miały dość panujących ciemności i zapragnęły ujrzeć dzień. Zaproponowały zwierzętom grę o światło. Wtedy to po raz pierwszy zagrano w mokasyny[1]. Stawka była duża. Chodziło nie tylko o dzień, który miał wzejść wraz ze zwycięstwem ptaków, ale również o życie, po zakończonej bowiem grze zwyciężony miał zostać zabity. Gra była zacięta, szczęście dopisywało raz zwierzętom, raz ptakom. Emocje gry nie dotyczyły jedynie kojota, który zadecydował, że zawsze będzie po stronie zwycięzców i bez przerwy przechodził od jednej grupy do drugiej. Gdy szala przechyliła się mocno na stronę ptaków, wysoka płaska skała, u stóp której grano, rozwarła się i rozbłysły pierwsze promienie słońca. Zaraz potem skrzydlate bractwo wygrało wszystkie patyczki i zrobiło się jasno. Teraz ptaki mogły zgładzić swego przeciwnika. Uzbrojone w łuki poczęły strzelać do zwierząt, zabijając najpierw te najgroźniejsze. Zwierzęta, którym udało się uciec, po dziś dzień żyją na ziemi. Przeżył oczywiście kojot, gdyż odniósł zwycięstwo razem z ptakami. Uratowały się również dwa osobniki szczególnie Apaczom nieprzyjazne, wąż, który zręcznie wśliznął się między kamienie, i niedźwiedź, który na czas zaszył się w leśnym gąszczu. Niedźwiedź uciekał tak szybko, że w popłochu pomylił mokasyny, prawy włożył na lewą nogę, a lewy na prawą i do tej pory chodzi w zamienionych mokasynach.

Gdy na ziemi zapanował dzień, Usen stworzył Kobietę Pomalowaną na Biało. Kobieta Pomalowana na Biało jest najważniejszym bóstwem w mitologii Apaczów. Stanowi symbol życia, płodności i pomyślności, jest opiekunką człowieka, czuwa nad wszystkim, co wnosi spokój i miłość do jego życia. Kobieta Pomalowana na Biało powiła dwóch synów, Pogromcę Wrogów, którego ojcem było słońce, i Dziecko Wody, spłodzone przez deszcz. Według niektórych podań Apaczów Pogromca Wrogów nie był synem, lecz bratem Kobiety. Przez długi czas Kobieta Pomalowana na Biało i Pogromca Wrogów byli jedynymi ludźmi na świecie. Życie ich nie było łatwe, gdyż żyli w otoczeniu potworów i olbrzymów, które nachodziły ich często i zabierały im jedzenie. Potem urodziło się Dziecko Wody. Legendy opowiadają, jak doszło do jego poczęcia. Podczas burzy, gdy biły pioruny i padał silny deszcz, jakiś duch powiedział Kobiecie : „Zdejmij ubranie i połóż się tam na plecach. Niech woda spływała ci po brzuchu. Deszcz da ci dziecko, urodzisz chłopca, którego nazwiesz Dzieckiem Wody.”[2] Gdy urodziło się Dziecko Wody, matka musiała chronić je przed olbrzymami, które próbowały zgładzić niemowlę. Wiele pięknych legend opowiada o jej lękach, perypetiach i podstępach, do jakich się uciekała, aby ukryć dziecko przed olbrzymami. Pogromca Wrogów i Dziecko Wody bardzo się od siebie różnili. O ile Dziecko Wody szybko stało się zręczne, zmyślne i odważne, Pogromca Wrogów był płochliwy i nieporadny, a na przeciwności losu reagował zalewając się łzami. Ta podrzędna rola przypadła Pogromcy Wrogów w mitologii Apaczów Chiricahua i Mescalero. U Indian Navaho, Apaczów Zachodnich i Lipan, wysuwa się on na plan pierwszy. Chiricahuowie mówią, że Pogromca Wrogów wspomagał jednak brata, gdy ten dorósł na tyle, by stanąć do walki z olbrzymami. Legendy opowiadają, w jaki sposób Dziecko Wody walczyło z potworami i uwolniło od nich ziemię, aby oddać ją ludziom. Gdy olbrzymy zostały zgładzone, Dziecko Wody stworzyło Indian, a Pogromca Wrogów białego człowieka.  

Do góry